Form Var Ama Dönüşüm Yok: Optimizasyon Neden Şart?

Formunuz var, çalışıyor, ama beklediğiniz kadar talep gelmiyor. Sorun genelde formun varlığında değil, hiç gözden geçirilmemiş, ölçülmemiş olmasında.

Bir form kurmak yalnızca başlangıç. Asıl mesele o formun zaman içinde ne kadarının tamamlandığı ve bu oranın nasıl iyileştirilebileceği. Formu kurup bir daha bakmamak, potansiyel talebin bir kısmını sessizce kaybetmek anlamına geliyor.

Önce ölçmeden düzeltmiyorum

Bir formu iyileştirmeden önce nerede sorun olduğunu bilmek gerekiyor. Formu açan kaç kişiden kaçı ilk alanı dolduruyor, kaçı yarıda bırakıyor, kaçı gönder tuşuna basıyor; bu üç noktadaki düşüş formun neresinin sorunlu olduğunu gösteriyor. Ölçüm olmadan yapılan değişiklik, tahmine dayalı bir iyileştirme oluyor ve genelde işe yaramıyor.

Neyi test ediyorum?

Formun her unsuru test edilebilir bir değişken: buton metni, buton rengi, başlık cümlesi, alan sırası. "Hemen Başla" mı yoksa "Teklif Al" mı daha çok tıklanıyor, bunu tahmin etmek yerine iki versiyonu belirli bir süre çalıştırıp gerçek veriye bakıyorum. Küçük bir değişiklik bazen hiçbir şeyi değiştirmiyor, bazen belirgin bir iyileşme getiriyor; hangisi olduğunu yalnızca ölçerek anlıyorum.

Alan sırası da hafife alınmaması gereken bir değişken. Kolay cevaplanacak bir soruyla (ad gibi) başlayıp daha düşünmeyi gerektiren bir soruyla (özel not gibi) bitirmek, kullanıcıyı forma alıştırıyor ve yarıda bırakma ihtimalini azaltıyor. Zor bir soruyla açılan form, daha ilk adımda kullanıcıyı caydırabiliyor. Bu sıralamayı belirlerken kendimi ziyaretçinin yerine koyup formu baştan sona kendim dolduruyorum; hangi soruda duraksadığımı fark ettiğim an, o sırayı değiştiriyorum.

Mobil deneyim ayrı bir öncelik

Trafiğin büyük kısmı mobilden geliyor, bu yüzden formun masaüstünde iyi görünmesi yeterli değil. Butonun parmakla rahatça basılabilecek büyüklükte olması, klavyenin doğru tipte açılması (telefon alanında sayısal klavye gibi), sayfanın yatay kaymaması; bunların her biri mobil tamamlanma oranını doğrudan etkiliyor.

Anlık doğrulama neden önemli

Kullanıcı formu gönderdikten sonra hata mesajıyla karşılaşmamalı. Alan doldurulurken yapılan anlık uyarı, örneğin e-posta formatı yanlışken hemen kırmızı bir işaret göstermek, kullanıcının hatayı gönderim anında değil, yaptığı anda fark etmesini sağlıyor. Bu küçük fark, formun sonunda karşılaşılan toplu bir hata listesinden çok daha az can sıkıcı.

Ne sıklıkla gözden geçiriyorum?

Yeni kurulan bir formu ilk birkaç hafta yakından izliyorum; bu dönemde beklenmedik bir sorun (bir alanın anlaşılmaması, bir cihazda bozuk görünmesi gibi) genelde ortaya çıkıyor. Sonrasında formun performansını üç ayda bir tekrar gözden geçirmek, küçük iyileştirmeleri zamanla biriktirmek için yeterli oluyor. Form bir kere kurulup unutulacak bir şey değil, düşük maliyetli ama sürekli bir bakım gerektiren bir sistem.

Formun temel tasarım hatalarını gözden geçirmek isterseniz form tasarımında 5 kritik hata, teklif formuna özel noktalar için teklif formlarındaki 7 hata yazısına bakabilirsiniz.

Düşük trafikli formda optimizasyon nasıl yapılır?

Küçük bir işletmenin formu ayda birkaç kez dolduruluyorsa, istatistiksel olarak anlamlı bir A/B testi yapmak zor. Bu durumda test yerine bilinen iyi pratikleri uyguluyorum: alan sayısını asgaride tutmak, buton metnini net yazmak, mobilde sorun çıkarmadan çalışmasını sağlamak. Trafik arttıkça, hangi değişikliğin işe yaradığını ölçmeye geçiyorum. Düşük trafikte tahmine dayalı iyi pratik, yüksek trafikte ise veriye dayalı test daha doğru sonuç veriyor.

Formun kendisi dışındaki etkenler

Bazen form düzgün kurulu olsa bile dönüşüm düşük kalıyor, çünkü sorun formda değil, ziyaretçinin forma gelene kadarki yolculuğunda. Formu tanıtan sayfanın kendisi güven vermiyorsa, yükleme hızı yavaşsa veya form mesai saatleri dışında yanıtsız kalıyormuş izlenimi veriyorsa, form ne kadar iyi tasarlanmış olursa olsun dönüşüm etkilenir. Bu yüzden form optimizasyonunu sayfanın geri kalanından ayrı bir başlık olarak değil, bütünün bir parçası olarak ele alıyorum.

İlk hafta için kontrol listesi

Yeni bir formu yayına aldığınız haftada şu beş şeye bakın. Telefondan deneme gönderimi yaptınız mı? Bildirim doğru numaraya, okunur biçimde ulaştı mı? Müşteriye giden onay mesajı gerçekten gitti mi? Form sayfası mobilde ilk ekranda görünüyor mu? Hatalı bir telefon numarası yazınca anlaşılır bir uyarı çıkıyor mu? Beşi de evetse formu rahat bırakabilirsiniz.

Terk edilen alanı bulun

Formun hangi alanında en çok kişinin kaldığını görmek için basit bir olay kaydı yeterli. Genelde cevap şaşırtıcı oluyor: çoğu kişi telefon alanında takılıyor, çünkü numarayı vermek istemiyor ya da format karışık. O alanı isteğe bağlı yapmak ya da neden istendiğini tek cümleyle açıklamak çoğu zaman sorunu çözüyor.

Formun yanındaki cümle

Formdan hemen önce ya da sonra yazılan küçük bir cümle sonucu değiştirebiliyor. "Telefonunuzu yalnızca size dönmek için kullanıyoruz" gibi gerçek bir söz, ziyaretçinin çekincesini azaltıyor. Tutamayacağınız bir söz yazmayın, "5 dakikada döneriz" yazıp bir saat sonra dönmek formun itibarını düşürür.

Sayfa hızı da formun parçası

Form geç yükleniyorsa ziyaretçi onu hiç görmeden gidebiliyor. Formu sayfanın ilk bölümlerine koyarken yüklemeyi geciktiren ağır görselleri ve gereksiz kodu formun üstünden kaldırın. Hızlı açılan bir form, aynı formun yavaş açılan hâlinden daha çok doldurulur.

Küçük değişiklik, gözle görülür fark

Formda yaptığım en etkili değişiklikler genelde büyük bir yeniden tasarım değil, küçük ve hedefli bir düzeltme oluyor: bir etiketin netleştirilmesi, bir alanın kaldırılması, bir hata mesajının somutlaştırılması. Büyük bir yeniden tasarıma girişmeden önce bu küçük düzeltmeleri denemek, hem daha hızlı uygulanıyor hem de hangi değişikliğin işe yaradığını daha net gösteriyor. Bu küçük düzeltmeleri belgelemek de önemli; hangi tarihte neyi değiştirdiğinizi not almazsanız, bir ay sonra gelen sonucun hangi değişiklikten kaynaklandığını ayırt edemezsiniz. Basit bir not defteri bile bu amaca yetiyor; tarih, yapılan değişiklik ve gözlemlenen etki, üç sütunluk bir tablo çoğu zaman fazlasıyla yeterli oluyor.

Sık sorulan sorular