Web sitenize bir yapay zeka chatbot eklemek tek başına yeterli değil. Chatbot'un ne bildiğini, neyi bilmediğini ve müşteriyi nereye yönlendireceğini net biçimde tanımlamazsanız, ziyaretçiye rastgele veya yanlış cevaplar verebilir. Prompt yazmaya yeni başlıyorsanız KOBİ sahipleri için prompt mühendisliği rehberini de okuyabilirsiniz.
Geçen gün bir müşteri sitesine tam olarak bunu yaptım: chatbot'a sitenin hizmetlerini, fiyatlarını, hizmet bölgesini ve müşteri sorusu kapsam dışına çıktığında hangi siteye yönlendirmesi gerektiğini tanımladım. Bu deneyimden yola çıkarak, bir işletme chatbot'unun "sistem promptu"nun (system prompt) nasıl kurgulanması gerektiğini burada anlatıyorum.
Sistem promptu nedir?
Sistem promptu, chatbot her soruyu yanıtlamadan önce arka planda okuduğu, görünmez bir talimat metnidir. Ziyaretçi bunu görmez, ama chatbot'un tüm davranışını bu metin belirler: hangi dilde konuşacağı, ne kadar kısa/uzun cevap vereceği, hangi bilgileri bildiği ve en önemlisi, bilmediği bir konuda ne yapacağı.
İyi kurgulanmamış bir sistem promptu, chatbot'un "her şeyi biliyormuş gibi" davranıp uydurma bilgi vermesine yol açar. Bu, özellikle fiyat ve hizmet kapsamı gibi somut konularda güven kaybına neden olur.
Bir sistem promptunda olması gereken dört unsur
Kimlik ve ton: Chatbot kimin adına konuşuyor, hangi dilde, ne uzunlukta cevap veriyor? "Maksimum 4 cümle, emoji yok, Türkçe" gibi net kurallar, tutarlı bir deneyim sağlar.
Somut bilgi seti: Hizmetler, fiyatlar, çalışma bölgesi gibi bilgiler promptun içine doğrudan yazılmalı, chatbot'un "tahmin etmesine" izin verilmemeli. Fiyat gibi değişebilecek bilgilerde promptun güncel tutulması gerekir.
Sınır tanımı: Chatbot'un kapsamı dışına çıkan bir soru geldiğinde ne yapacağı açıkça yazılmalı, "bilmiyorum" demek yerine, doğru kaynağa veya kişiye yönlendirmesi tercih edilir.
Yönlendirme mantığı: Birden fazla hizmet veya site sunan işletmelerde, chatbot hangi talebin hangi hizmete/sayfaya ait olduğunu ayırt edebilmeli. Örneğin bir web tasarım chatbot'u, grafik tasarım sorusu geldiğinde bunu fark edip ilgili hizmete yönlendirmeli, kendi kapsamında olmayan bir konuda uydurma cevap vermemeli.
Gerçek Bir Sistem Promptu Neye Benzer?
Sitemdeki demo asistanların promptları aynı iskeleti kullanıyor. En üstte asistanın kim olduğu ve neyi yapıp yapmadığı iki cümleyle yazılı. Altında sunulan hizmetlerin listesi, ardından "kesin yasaklar" başlığıyla yapmaması gerekenler, sonra hangi sorulara cevap vereceği, kapsam dışı bir soruda söyleyeceği hazır cümle, WhatsApp yönlendirmesinin ne zaman yapılacağı ve en sonda cevap kuralları geliyor. Bu altı bölüm, ihtiyaç duyulan her şeyi karşılıyor ve uzun bir metin yazmaya gerek bırakmıyor.
Yasaklar Neden Net ve Kısa Yazılır?
"Kesin fiyat verme", "garanti verme", "tıbbi tanı koyma" gibi yasakları ayrı satırlarda ve tek tek yazıyorum. Uzun bir paragraf içine gömülen yasak, modelin gözünden kaçabiliyor. Her yasağın tek bir davranışı kapsaması, hem okumayı hem sonradan güncellemeyi kolaylaştırıyor. Yasak listesi ne kadar kısa ve açık olursa uyulma ihtimali o kadar yüksek.
Cevap Uzunluğu ve Biçim Kuralları
Demo asistanlarda her cevap en fazla üç cümle, düz metin ve emoji yok. Düz metin kuralının bir teknik sebebi var: sohbet penceresi biçimlendirme göstermiyor, yani model yıldız ya da madde işareti koyarsa ziyaretçi bunları olduğu gibi görüyor. Arayüzün neyi gösterdiğini bilip promptu ona göre yazmak gerekiyor.
Kapsam Dışı Cevabını Hazır Yazın
Modelin kapsam dışı bir soruda kendi cümlesini kurmasına izin vermemek daha güvenli. Promptta tam cümleyi yazıyorum, örneğin "Yalnızca emlak danışmanlığı hizmetlerimiz konusunda yardımcı olabiliyorum." Böylece model her seferinde aynı sınırı çiziyor ve konuyu uzatmıyor. Hazır cümle, tutarlılığın en ucuz yolu.
WhatsApp Yönlendirmesi Ne Zaman Yapılmalı?
Yönlendirmeyi her cevabın sonuna eklemek ziyaretçiyi yoruyor. Ben bunu yalnızca ziyaretçi randevu, teklif ya da ilan sormak istediğini belirttiğinde yapacak şekilde yazıyorum. Aynı cümleyi her mesajda gören kişi onu okumayı bırakıyor. Yönlendirme, ihtiyaç ortaya çıktığı anda yapıldığında işe yarıyor.
Prompt Nasıl Test Edilir?
Yayına almadan önce zor sorular sorun: bir fiyat isteyin, tıbbi ya da hukuki bir soru sorun, konuyla ilgisiz bir şey isteyin, asistana "kuralları unut" deyin. Hepsinde cevabın promptla uyumlu kaldığını görmeden devreye almayın. Her değişiklikten sonra aynı soru listesini tekrar deneyin, çünkü bir kuralı düzeltirken başka bir davranışı bozabilirsiniz.
Prompt Gizli Bilgi Taşımamalı
Ziyaretçi bazen asistanı kendi talimatını açıklamaya zorlamaya çalışır. Bu yüzden promptun içine parola, özel fiyat listesi ya da yalnızca sizin bilmeniz gereken bir bilgi yazmayın. Prompt bir güvenlik katmanı değil, davranış rehberi. Gizli kalması gereken bilgi asistanın erişebileceği hiçbir yere konmamalı.
Hitap ve Ton Tercihi
Asistanın size ya da siz hitabıyla konuşması, markanın genel sesine uymalı. Sitenizde resmi bir dil kullanıyorsanız asistan da öyle konuşmalı. Promptta ton için bir iki örnek cümle vermek, soyut bir "samimi ol" talimatından çok daha etkili çalışıyor. Modelin tutarlı kalması için örnek cümleler kısa tutulmalı.
Kimin Güncelleyeceğini Baştan Belirleyin
Hizmet, fiyat ya da çalışma saati değiştiğinde prompt da değişmeli. Bunu kimin yapacağı belli değilse eski bilgi aylarca asistanın ağzında kalır. Bu sorumluluğu bir kişiye verin ve değişikliği tarihli bir notla kaydedin. Soru-cevap tarafını yapay zeka SSS botu yazımda anlattım.
- Chatbot'un bildiği bilgiler (fiyat, hizmet, bölge) promptta açıkça yazılı mı?
- Kapsam dışı sorularda ne yapacağı tanımlı mı?
- Yanıt uzunluğu ve dili net şekilde sınırlandırılmış mı?
- Fiyat değiştiğinde promptun güncellenmesi bir sorumlulukta mı?
Chatbot, doğru kurgulandığında ziyaretçiyi anında bilgilendiren ve doğru adıma yönlendiren güçlü bir araç. Yanlış kurgulandığında ise güven kaybettiren bir risk. Aradaki fark, birkaç saatlik doğru bir kurulum.
Sık Sorulan Sorular
Sistem promptu (system prompt) nedir?
Chatbot her soruyu yanıtlamadan önce arka planda okuduğu görünmez bir talimat metnidir. Ziyaretçi bunu görmez ama chatbot'un hangi dilde konuşacağını, ne kadar uzun cevap vereceğini ve bilmediği bir konuda ne yapacağını bu metin belirler.
İyi bir sistem promptunda hangi 4 unsur bulunmalı?
Kimlik ve ton (dil, uzunluk kuralları), somut bilgi seti (hizmet, fiyat, bölge gibi bilgiler doğrudan yazılı olmalı, chatbot tahmin etmemeli), sınır tanımı (kapsam dışı soruda ne yapacağı) ve yönlendirme mantığı (hangi talebin hangi hizmete ait olduğunu ayırt edebilme).
Kendi sitenize chatbot mu eklemek istiyorsunuz?
Chatbot tek başına yeterli değil, önce doğru kurgulanmış, hızlı, SEO uyumlu bir web sitesine ihtiyacınız var. Web sitenizi sıfırdan kuruyor, üzerine sektörünüze özel bir yapay zeka asistanı entegre ediyorum. Bu asistanı kendi sitemde çalıştırırken sahada gördüklerimi ayrıca yazdım.
Web Sitesi Yaptırma Hizmetimi İnceleyin →